Laatst liepen we terug naar Utrecht Centraal na een heel fijne avond dansen. We liepen met z’n drieën kletsend naast elkaar net langs een bouwhek toen er een man ons tegemoet kwam. We maakten ruimte tussen ons om hem voorbij te laten. Toen hij mij passeerde raakte zijn arm mijn buik en zijn hand mijn kruis.

Van Verbijstering naar Boosheid

Mijn eerste gevoel was verbijstering. Dat was me nog nooit gebeurd. Dan werd ik boos. Ik draaide me om, en omdat ik in het Nederlands struggelde om woorden te vinden, riep ik in het Duits: “Hey! Was fällt dir ein!” Hij was al vijf meter verder, stopte en draaide zich om. Ik riep verontwaardigd: “Mij zo maar aan te raken! Das geht gar nicht!”

Een Moment van Angst

Hij liep een paar stappen op me af, zijn gezichtsuitdrukking kwam bedreigend op mij over. Ik schrok en werd bang, en dacht, gaat ie mij nu aanvallen en slaan??

Toen bleef hij staan wankelde iets en zei met een normale iets wat zachte stem: “Sorry, I had too much alcohol.”

Ontspanning en Begrip

Dat verraste mij en ik kon voelen hoe er in mij iets ontspande. Er ontstond begrip en ook zachtheid in mij, dat hij zich verontschuldigde en met die enkele woorden aangaf dat het niet expres maar per ongeluk was. “Ok”, zei ik nog, draaide me naar mijn vrienden om die me verbaasd aankeken.

Terwijl ik hen vertelde dat die man mijn kruis had geraakt, voelde ik in mijn lijf de wervelstorm langzaam kalmeren. Verrast besefte ik, wat een achtbaan aan gevoelens ik in de laatste paar seconden had ervaren. Ze galmden allemaal nog na. Al deze gevoelens uitspreken en delen met mijn man en vriendin hielp mij om volledig te kalmeren en weer vrolijk te verbinden met mijn reisgenoten.

Een Polyvagaal Perspectief

Enkele maanden geleden zou ik het interssant en ‘delenswaard’ gevonden hebben om volgens Geweldloze Communicatie mijn gevoelens en behoeften in deze ervaring uit te pluizen. Maar nadat ik dit voorjaar voor de tweede keer de opleiding Waarachtig Leiderschap bij Mariëlle Spronck heb gevolgd (deze keer als assistente), vind ik het veel spannender om er vanuit de bril van het zenuwstelsel naar te kijken.

Veilig Verbonden: Ventraal Vagaal

Toen wij samen kletsend naast elkaar liepen, was ik veilig in Ventraal verbonden met mezelf en mijn reisgenoten. Er was misschien een vleugje Sympathische stimulatie door de beweging van het lopen en de dynamiek van het gesprek. Wel onder de veilige controle door mijn Vagale rem.

Van Veilig naar Onveilig: De Vechtreactie

De verbijstering over de plotselinge aanraking liet de Sympathische lading in no time van veilig naar het onveilige stijgen. Dit sloeg door naar boosheid en een duidelijke emotionele vechtreactie.

Angst en Freeze

Toen ik hem op me af zag lopen – groot en sterk als hij eruit zag – sloeg mij boosheid om naar angst. Ik kwam in een freeze terecht, ik voelde een starre spanning in mijn lijf. Op dat moment had ik niet kunnen weglopen.

Terug naar Veiligheid

Dat hij zich verontschuldigde en daarmee duidelijk aangaf dat hij niet gevaarlijk was, gaf mij voldoende veilige context, zodat mijn zenuwstelsel weer kon ontspannen. Lopen en praten met mijn man en vriendin hielpen de stresshormonen in mijn lijf af te breken en liet mij weer kalmeren en landen in veilig Ventral Vagaal verbonden.

Leer Je Zenustelsel Begrijpen

Wil je zelf ook leren te begrijpen wat er in jouw zenuwstelsel gebeurd zonder dat jij ervan bewust bent? Meld je dan aan voor Polyvagales Coaching of voor mijn nieuwsbrief. Binnen kort komt er voor dit najaar een tweedaagse Polyvagaal Training op de agenda.

The post Seconden achtbaan aan gevoelens appeared first on BISOM.

Lange tijd dacht ik dat het eigenlijk best goed ging met mij en mijn gezin tijdens de lockdown. Maar nu, acht weken verder, begin ik daaraan te twijfelen.

In het begin voelde ik vooral ontspanning.
Geen ochtendspits om de kinderen op tijd op school te krijgen. Geen gehaast in de avond om eten op tafel te hebben vóór de sporttraining begon.

Ik begon met skeeleren en deed oefeningen thuis. En als het droog en niet te winderig was, gingen we als gezin — of een deel ervan — naar buiten om tafeltennis te spelen.

Thuisonderwijs en de druk om te controleren

Na twee weken begon het thuisonderwijs. Mijn man en ik kregen er een extra taak bij: motiveren, begeleiden, huiswerk controleren, en nóg meer motiveren.

De kinderen kozen er vaak voor om op hun eigen kamer te werken, wat het voor ons lastig maakte om te zien waar ze mee bezig waren. En als we dan gingen kijken, zaten ze niet zelden achter een game of een filmpje.

Ik vond het vreselijk om de ‘controleur’ en ‘aandrijver’ te zijn.
Ik zie mezelf juist als iemand die mijn kinderen wil helpen omgaan met de wereld — niet als degene die de eisen van die wereld op hen uitvoert.
Het maakte me gestrest en overbelast.

Thuiswerken zonder plezier

Mijn man en ik werken al jaren vanuit huis, dus we dachten: dit kunnen we wel aan.
Maar toen het project van mijn man afliep en ik de hele dag werkte aan workshopmateriaal voor later, raakten we onze motivatie kwijt.

We wisten niet meer hoe we het plezier in ons werk terug konden vinden.
Misschien was dit specifiek voor ons, maar ik vermoed dat veel mensen in de coronatijd iets soortgelijks hebben ervaren.

Een keer per week naar kantoor rijden en mijn collega’s weer zien, na drie weken alleen thuiswerken, hielp mij enorm.

Nieuwe betekenis, nieuwe mensen

Ik had graag empathie willen geven aan overwerkte collega’s in de verschillende afdelingen van de psychiatrische kliniek. Maar die vonden helaas de weg naar onze gezellige ruimte met heerlijke koffie niet.

Als ik vroeg hoe het ging, zeiden ze: “Het gaat wel,” en renden meteen door naar hun volgende taak.

Na drie vrij wanhopige weken vond mijn man een collega om elke dag mee samen te werken via video.
En ik vond vier geweldige, bevlogen collega-trainers — samen begonnen we de Dutch Parent-Hotline.
Dat gaf ons allebei weer zin, richting en verbondenheid.

Langzaam steeds verder van elkaar

Een paar weken later merkte ik opeens: ik miste het contact met de mensen van wie ik houd.
We zaten allemaal op onze eigen kamer, en zagen elkaar alleen nog bij het eten, tafeltennis of soms een rondje fietsen of skeeleren.

Ik had echt verandering nodig. Dus regelde ik een afspraak met mijn goede vriend en empathie-maatje.
Twee keer zei hij dat hij me afstandelijker vond dan normaal.
Eerst dacht ik: dat komt vast omdat ik met mijn hoofd nog bij werk zat.

Een denkbeeldige deken als bescherming

Pas drie dagen later drong het echt tot me door: hij had gelijk.
Ik wás afstandelijk.

We gingen er samen voor zitten en hielden een sessie.
We begonnen bij hoe ik me voelde — op dat moment, in die dagen.
Gaandeweg kwam er een beeld bij me op: een zware, warme deken.

Die deken beschermt me.
Tegen het verdriet dat ik mijn vrienden en familie niet mag zien.
Tegen de schrik die ik voel als ik in de supermarkt, op straat of in het park te dicht bij iemand dreig te komen.

Pijn, afstand en innerlijke opstand

Die deken beschermt me ook tegen het verdriet dat ik mijn lieve collega-trainer niet mag omhelzen als we elkaar tegenkomen.
Tegen de angst en schrik die ik voel als mijn zoon wordt uitgefoeterd door een vrouw in het park omdat hij — verdiept in ons gesprek — op 1,20 meter afstand langs haar fietst.

En die deken beschermt me tegen het verlangen naar lichamelijke nabijheid met de mensen die ik liefheb.
Tegen het besef dat ik me niet alleen distantieer van vreemden of collega’s — maar ook van mijn dierbaren.
En zelfs van mezelf.

Dromen over knuffelen

Ik realiseer me nu: deze sociale afstand maakt me ziek.
Het doet mijn ziel pijn.

Er komt een soort opstand in me omhoog, iets dat ik herken van mijn vader.
Ik zou willen zeggen: ik doe dit nooit meer, zo’n extreme vorm van afstand houden.

Als er ooit nog een epidemie komt en ze vragen ons weer om afstand te houden, dan schreeuwt mijn hart om een manier om vroeg besmet te raken. Zodat ik daarna — hersteld — veilig mag knuffelen, aanraken, dichtbij zijn.

De eerste stappen terug naar leven

Ik zou dan een T-shirt dragen met:
“FREE HUGS! Ik ben hersteld van xx — ik ben immuun en veilig.”

Die gedachte — die fantasie — geeft me kracht en hoop.
Ik voel hoe ik weer contact maak met het leven.
Met vreugde.

Maar op dit moment zit ik nog steeds in de put.
Dus stel ik mezelf de vraag:
Wat kan ik nú veranderen, om me weer levendig en vrij te voelen?

Voorzichtig weer verbinden

Ik mis dansen met mensen.
Knuffels bij een begroeting of afscheid.
Dicht bij elkaar zitten, ontspannen, met vrienden of familie.
Gewoon op mijn gemak zijn met anderen — op werk, in het café, in de supermarkt, op straat.

En tegelijkertijd wil ik mensen veilig houden.
Mijn collega’s, mijn familie, mijn vrienden. En ook de vreemden die ik niet ken.

Ik heb mezelf beloofd dat ik weer contact ga zoeken.
Voorzichtig, stap voor stap. Eerst buiten wandelen en praten — op veilige afstand.

En als het weer wat losser mag, hoop ik dat ik mensen kan uitnodigen voor thee, een goed gesprek… misschien een bordspel.

Ik ben benieuwd hoe mijn verhaal bij jou binnenkomt.
En ik ben ook benieuwd: wat doe jij om deze lockdown door te komen?
Voel je vrij om jouw ervaringen te delen in de reacties.

The post Social distancing – en hoe het mijn ziel pijn doet appeared first on BISOM.

Laatst werkte ik met een collega uit de Verbindende Communicatie aan een oude trigger van mij. Ik had voor de twintigste keer contact gemaakt met diezelfde oude wond, flink gehuild, en toen ik weer een beetje in het hier-en-nu landde zei ik:
“Wow, dit is echt verslavend, dat zelfontwikkelingsgedoe!”
En we lagen samen in een deuk.

Als je eenmaal begint…

En het is waar. Sinds ik ben begonnen met uitzoeken hoe ik eigenlijk in elkaar zit — en hoe ik echt contact kan maken met wat er in mij leeft — wil ik niet meer stoppen.

Er is zóveel te leren. Zoveel onverwachte kanten om te ontdekken.
Zelfs als ik alweer dat oude pijnstuk tegenkom — dat ik al 47 jaar voor iedereen moet zorgen — vind ik toch telkens iets nieuws.

De ene keer voel ik de eenzaamheid en machteloosheid van driejarige Katja die niet krijgt wat ze nodig heeft, maar denkt dat zíj voor anderen moet zorgen. De andere keer is het de ongeduldige Katja van 47, die het zat is om al veertig jaar het lieve, brave meisje te zijn.

Eentje is nooit genoeg

Persoonlijke ontwikkeling is gewoon verslavend.
Als je eenmaal geproefd hebt, wil je méér.
Elke volgende ervaring moet je net een stapje verder brengen, of iets dieper raken.
En natuurlijk hoop je telkens weer op dat gevoel van zelfverbinding.

Wat begint met een weekendcursus, groeit al snel uit tot méér.
Je merkt ineens hoe vaak je anders zou willen reageren in het dagelijks leven.
En hoe vaak dat nog niet lukt.

Boeken, buddy’s en oefengroepen

Je leest boek na boek over persoonlijke groei.
Maar dat blijkt niet voldoende. Daarom start je met een jaartraject met empathie-buddy’s tussendoor.

In het begin denk je dat je het nu wel een beetje snapt.
Toch merk je al snel dat het gewone leven dagelijks nieuwe triggers op je afvuurt.
Je voelt je overweldigd.

Vervolgens sluit je je aan bij een oefengroep. Gewoon, om regelmatig die verbinding met jezelf — of anderen — te blijven voelen.

En het loopt behoorlijk op

Voor je het weet heb je al meer dan €2.500 uitgegeven.
Maar nog steeds knaagt er iets.

Je zoekt het in mindfulness, yoga, stilteretraites of zelfs tantra.
Er móet toch een manier zijn om 24/7 in verbinding te zijn met jezelf?

Je gaat naar een NVC-festival of een Internationale Intensive Training.
En dan, ja dan wordt het pas écht serieus.
Je zoekt een assessor en meldt je aan voor certificering.

Ondertussen blijft het werk doorgaan. Er duikt weer een oude wond op.
Er is weer een patroon. Een nieuw conflict. Een oude reactie.

Zelfontwikkeling stopt niet als je ‘heel’ bent. Het verdiept zich als je beseft dat je nooit stuk was.

Niet altijd fijn

Soms voelt het echt als een high.
Op andere momenten is er vooral boosheid, wanhoop, verdriet of verwarring.

Maar telkens als ik boven kom, is er dat zachte moment van helderheid.
Ik zie mijn bedoelingen.
Zie dat ik handelde vanuit iets moois — een waarde, een behoefte.

Niet vluchten, maar groeien

Ik ben niet op de vlucht voor het leven.
Ik leer ermee omgaan.

Langzaam maar zeker leer ik te handelen naar wat ik echt nodig heb.
Ik blijf trouw aan wat voor mij belangrijk is.

Stap voor stap laat ik het beeld los van het ‘lieve meisje’ dat iedereen verwacht.
Zoals Marshall Rosenberg zei: “Giraffes are not nice people.”
Wij zeggen wat er echt in ons leeft.
Ook als dat een ‘nee’ is die de ander liever niet wil horen.

Wat krijg je ervoor terug?

Je geeft duizenden euro’s uit.
Je kinderen mopperen omdat je elk weekend weg bent.
Je partner vraagt zich af of deze cursus nou echt nodig is.

En waarvoor dat allemaal?
Uiteindelijk ontdek je gewoon dat je mens bent.
Met grenzen.

Je bent hier niet om perfect te zijn.
Je bent hier om stap voor stap… ietsje minder stom te worden.

Dus… moet je eraan beginnen?

Geloof me, het stopt nooit.
Leer van mijn fouten. Begin er gewoon niet aan.

The post Waarom zelfontwikkeling zo verslavend is appeared first on BISOM.

Vorige week reisde ik terug van het helpen verhuizen van mijn moeder naar een verzorgingshuis. In de trein zag ik een man van een jaar of zestig op mijn gereserveerde plek zitten.

Hij was zo’n type waarvan ik een beetje de kriebels krijg.
Ik zei dat hij op mijn gereserveerde stoel zat.
Hij verontschuldigde zich, stond op en liet me bij het raam zitten. Zijn jas hing nog naast mijn zitplek. Als ik mijn eigen jas wilde ophangen, zou die over de zijne komen te hangen.

En ik rook op een meter afstand al dat hij een roker was.

Na een korte aarzeling pakte ik zijn jas van de haak, gaf hem aan hem terug en zei:
“Ik heb liever dat u deze meeneemt. U rookt, en anders ruik ik dat de hele dag.”

Hij accepteerde het — en ik zat stil

Volgens mij was hij een beetje verrast, maar hij nam de jas aan en legde hem op het bagagerek.

Ik ging zitten, redelijk ontspannen, al voelde ik me licht ongemakkelijk met hem naast me.
Ik dook snel mijn eigen bubbel in: lunch, lezen, een beetje werken.

De drang om een praatje te maken — want dat hoort zo, toch, goed opgevoed en beleefd — weerstond ik bewust.
Ik had behoefte aan rust en een eigen plek.
En ik was blij dat ik die ruimte voor mezelf kon maken.

Pas later voelde ik: dit was nieuw

Pas die avond, toen ik het mijn man vertelde, besefte ik hoe groot deze stap voor mij eigenlijk was.

Een paar weken eerder had ik dit nooit gedurfd.
Dan had ik mijn jas over de zijne gehangen, zó dat ik de zachte voering van mijn jas tegen zijn jas drukte om maar zo min mogelijk geur op mijn gezicht te krijgen.

Ik had een praatje gemaakt. Of me op z’n minst schuldig gevoeld dat ik dat niet deed.

Wat gaf me deze kracht?

Mijn diepgewortelde overtuiging — “ik moet aan elke (onuitgesproken) verwachting voldoen, anders heb ik geen bestaansrecht” — ken ik al sinds ik klein ben.

Die maakte dat ik me altijd aanpaste.
Ik stak voortdurend mijn grenzen over.
Zat braaf stil in klassen en vergaderingen, terwijl mijn lijf snakte naar beweging.
Ik haalde goede cijfers, maar mocht nooit te veel opvallen.
Ik zoende mannen, terwijl ik eigenlijk niet wilde.

Hoe ik mijn grenzen ben gaan herkennen

Sinds vorige zomer ben ik actief bezig met mijn grenzen.
Ik reflecteer op situaties, geef workshops over persoonlijke ruimte, en ontdek hoe verschillend mensen grenzen ervaren.

Ik heb processen gedaan over momenten waarop ik geen grens trok.
Ik heb in rollenspellen geoefend hoe ik wél mijn grens kan stellen in vergelijkbare situaties.

En toen viel het kwartje

Vorige week, tijdens een uitwisseling met een collega, herkende ik het écht:
Die oude overtuiging is nog steeds actief in mij.

“Ik moet aan elke verwachting voldoen, anders mag ik er niet zijn.”

Ik voelde de beklemming ervan en ook de boosheid. Nee! Ik wil dit niet meer. Ik wil vrij zijn.

Maar meteen kwam ook die andere gedachte op:
“Als ik ‘nee’ zeg, dan kwets ik mensen. Dan stel ik ze teleur. En dan verlies ik mijn bestaansrecht.”

Ik voelde letterlijk in mijn lijf hoe die innerlijke strijd me verlamt.
Ik voelde wanhoop en overprikkeling. En ik voelde ook het diepe verlangen naar vrijheid, autonomie, onvoorwaardelijke acceptatie en liefde.

Door contact te maken met die overtuiging — én met mijn gevoelens, lichaamssensaties en verlangens — is er iets veranderd.
Alsof ik, stapje voor stapje, loskom van dat knellende patroon.

Het werk is niet klaar — maar ik vier het nu al

Het is nog niet af. Maar ik blijf oefenen.
En ik vier nu al de kracht die het me geeft.

De kracht om te zeggen:
“Ik heb liever dat u uw jas meeneemt.”
En dat ik me daarna maar een béétje schuldig voel — in plaats van compleet.

The post Grenzen stellen en voor mezelf opkomen appeared first on BISOM.

Het plan was dat ik een blog zou schrijven over grenzen. Over hoe ik mijn diepe overtuiging – “ik moet voor iedereen zorgen” – heb veranderd naar:
“Ik omarm mijn kracht om mezelf te beschermen.”

Ik wilde schrijven over hoe ik onlangs een ongemakkelijke dans na 30 seconden afbrak, in plaats van beleefd het hele nummer uit te zitten.
Maar het leven had andere plannen – en gaf me een nieuwe les.

Een nacht vol schrik

In de nacht van 24 op 25 oktober werd ik wakker van een schok: mijn man lag op de grond, kreunend, met schuim op zijn mond. Mijn eerste gedachte was: “een epileptische aanval?” Maar ik duwde dat meteen weg: “Nee, dat kan niet.”

Toen ik bij hem kwam, keek hij me aan – wit weggetrokken, ogen wijd open, en hij kon niet praten.
Ik weet niet waar ik de helderheid vandaan haalde, maar zodra hij wat rustiger werd, gaf ik hem een kussen, legde hem op zijn zij, maakte de vloer vrij en belde 112.

Terwijl de telefoniste me vroeg of hij kon lachen, beide armen tegelijk kon optillen en een zin kon zeggen die ik zelf amper kon uitspreken, ging hij rechtop zitten. Alles lukte zonder aarzeling.

“Dus geen beroerte. Gelukkig!” dacht ik.
Toch deed het me denken aan mijn vader, die zijn eerste beroerte kreeg toen hij net zo oud was als Stephan nu is.

Ademhalen in het oog van de storm

De ambulance bracht Stephan naar het ziekenhuis voor een CT-scan.
Terwijl we op de uitslag wachtten, en Stephan met zijn ogen dicht zat, bleef ik zachtjes een mantra herhalen:
“Dit is hier en nu. Stephan is niet mijn vader. Hij is helder en wakker.”

Zo trok ik een grens tussen mij en de paniek die steeds op de achtergrond dreigde.

Wat me diep raakte: toen ik rond 3 uur ’s nachts mijn ervaring deelde in een Whatsapp-groep, was een vriendin in de VS wakker. Ze luisterde, voelde met me mee, en gaf me de empathie die ik zó nodig had.

Een onverwachte wending

De CT-scan liet zien dat er sprake was van een bloeding in zijn hoofd, die de aanval had veroorzaakt.

Stephan bleef twee nachten ter observatie in het ziekenhuis. Met medicijnen was hij stabiel en aanvalsvrij.

Donderdag 26 oktober mocht ik hem mee naar huis nemen.
En toen werd het lastig.

Ik zou die avond naar Zuid-Duitsland reizen voor de NVC Mentoring & Assessment Days — mijn eerste kans om mijn assessor persoonlijk te ontmoeten in het traject naar certificering als trainer in Geweldloze Communicatie.

Mag ik gaan?

De artsen vonden het verantwoord dat ik op zakenreis zou gaan.
We hadden vrienden geregeld die bij Stephan zouden blijven. Er zou altijd een volwassene in huis zijn, mocht er weer iets gebeuren.

We spraken af dat ik zou gaan. We zouden dagelijks contact houden. En als hij me echt nodig had, zou ik meteen terugkomen.

Die avond nam ik de trein naar Sittard om met een collega mee te reizen. Onderweg zouden we nog iemand oppikken in Karlsruhe.

Het telefoontje

Om 6:25 ’s ochtends — we waren inmiddels diep in Duitsland — belde Stephan.

Hij had opnieuw een aanval gehad.
Hij was bang.
En hij vroeg: “Wil je alsjeblieft naar huis komen?”

Alles in mij schreeuwde: “NEE!”
Toch antwoordde ik kalm dat ik vanaf deze plek geen trein terug kon nemen, en dat we later zouden bellen als ik in Karlsruhe was.

Wat zat er achter mijn ‘nee’?

Vanbinnen woedde een storm.
Stephan en ik zorgen al 19 jaar voor elkaar. En juist nu, nu zijn gezondheid zo fragiel was, wilde ik níét degene zijn die hem verzorgde.

Gelukkig reisde ik met een collega die ook getraind is in Geweldloze Communicatie.
Zij gaf me de empathie om te ontdekken wat er achter mijn ‘nee’ zat.

Ik was moe van altijd zorgen. Anderhalf jaar grotendeels alleen met de kinderen. Mijn moeder logeerde twee maanden bij ons in de zomer. En ik probeerde haar terugverhuizing naar Berlijn op afstand te regelen.

De oude pijn rond mijn vader werd getriggerd. Ik was bang. Gefrustreerd.
En vooral: uitgeput.

Ik had ruimte nodig

Wat ik nodig had, was ruimte voor mezelf.
Voor groei, voor leren, voor vrijheid.
Voor zorg — voor mij.

Toen ik Stephan later opnieuw sprak, had hij zijn eigen rust gevonden.
Hij had met de arts gesproken, zijn medicatie verhoogd. En hij zei:
“Of jij hier nu bent of niet… dat maakt voor mijn angst niet echt verschil. En als het misgaat, moet ik toch naar het ziekenhuis.”
Bovendien genoot hij van de vrienden om hem heen.

We spraken af dat ik zou blijven. En dat we elke dag zouden bellen.

Groei voor ons allebei

In het begin vond ik het lastig om echt aanwezig te zijn bij de Mentoring & Assessment Days.
Gelukkig kreeg ik bij aankomst een paar stevige knuffels.

Vanaf dag twee lukte het beter om in het ‘hier en nu’ te zijn.
Ik kreeg steun om in contact te komen met de kracht van mijn ‘nee’.
En ja — er zat ook veel woede onder.

Door een grens te trekken gaf ik mezelf vrijheid. En Stephan ook.

Zondagmiddag belde ik een uur met Stephan.
Ik vertelde hem over mijn ‘nee’ en waar het vandaan kwam.

Hij zei: “Ik wist het al.”
En hij vertelde me iets dat me diep raakte:
“Ik heb dit weekend iets belangrijks geleerd: ik ben niet afhankelijk van jou voor zorg. En dat geeft me vrijheid.”

Ik voelde mijn hart opengaan.
Letterlijk voelde ik ruimte ontstaan. Voor hem. Voor mij.

We zijn gegroeid

Toen ik thuiskwam, voelde ik het meteen: we waren allebei gegroeid.

We voelden ons krachtiger als individu.
En sterker in onze verbinding.

Door mijn grens te trekken — en níét naar huis te gaan —
en doordat Stephan me liet gaan,
gaven we elkaar de kans om te groeien.

Stephan voelt zich sterker verbonden met zijn lichaam,
luistert beter naar wat hij nodig heeft.
En ik voel me zekerder in het kiezen voor mezelf,
in plaats van meteen te zorgen voor een ander.

The post Grenzen appeared first on BISOM.

Deze zomer word ik ermee geconfronteerd dat ik dingen moet loslaten. Er waren trainingen met onvoldoende aanmeldingen. Mijn Facebookaccount is geblokkeerd, omdat ik mijn naam Kat Kat wil houden. Eerst moet worden getoetst of dat ‘mag’.
Daarnaast is de gezondheid van mijn moeder minder dan we zouden wensen, en we weten niet wat de toekomst brengt.
Dus: loslaten dat marketing voor mijn workshops vooral via Facebook loopt. En loslaten van de zekerheid dat mijn moeder kwiek en fit zal zijn tot haar einde, dat hopelijk nog heel ver weg ligt.

Ik dacht dat ik kon loslaten

Gisteravond werd ik als moeder geconfronteerd met het feit dat ik toch niet alles meteen kan loslaten. Mijn beeld van mezelf was juist dat ik mijn kinderen makkelijk de ruimte kon geven om te groeien en zichzelf uit te proberen — zolang het veilig was.
Zonder tranen aan mijn kant na mijn verlof naar het kinderdagverblijf. In de hoogste bomen klimmen. Alleen ’s avonds in Berlijn de bekende bus nemen om naar Oma’s huis te gaan.

Een bijzondere plek

We zijn deze dagen op het Family Camp in
Dechen Choling, een prachtig meditatiecentrum van de Shambhala-gemeenschap.

Vorig jaar deed onze oudste (10) mee aan het Rites of Passage-programma voor 8-10-jarigen. Hij leerde mediteren, hout snijden, bloemschikken, boogschieten, zichzelf in een groep kennen, meer verantwoordelijkheid nemen en nog veel meer.

Sindsdien vroeg ik hem regelmatig of hij deze zomer naar Sun Camp wilde. Dat is een programma voor 10-16-jarigen, op een ander deel van het terrein. Daar leren jongeren over zichzelf, mediteren, zingen, hun grenzen aangeven — en vooral plezier maken.

Aanvankelijk zei hij telkens: “Misschien volgend jaar.” Zijn eerste schoolkamp was namelijk geen fijne ervaring. Daarom besloot hij dit jaar te assisteren bij Rites of Passage. Ondertussen deed zijn broer (8) mee aan het kinderprogramma.

Een plotseling besluit

Gisteravond lag ik moe op bed. Ik had vervoer georganiseerd naar het zwemmen voor 94 mensen met en zonder eigen vervoer. Ik was net begonnen met lezen, toen onze oudste binnenkwam: “Mama, ik wil toch naar Sun Camp!”
Ich fiel aus allen Wolken. Ik was compleet overdonderd. Waar kwam dit ineens vandaan?

Een oud-deelneemster had hem verteld hoe gaaf zij het altijd vond. Bovendien zei ze dat er lekker eten was (niet zo ‘gezond’ als op het Family Camp).

Binnen een half uur hadden we gecheckt of hij zich nog kon aanmelden — het programma begint vandaag! Ook bekeken we wat hij nodig had. En vervolgens of zijn broer nog kon aansluiten op dag drie van Rites of Passage. Alles bleek mogelijk.

Mijn jongens straalden. Enerzijds voelde ik trots: ze willen deze stap richting zelfstandigheid echt maken. Tegelijk voelde ik spanning. Krijgt onze oudste heimwee? Kan ik het verdragen om onze kleine knuffelkont straks tijdens de eindceremonie tegenover ons te zien, in plaats van naast ons? Die ceremonie symboliseert zijn groei — én ons loslaten.

Loslaten is geen afwijzing. Het is liefde, die zo diep is dat ze ruimte durft te geven.

Nachtelijke onrust

Die nacht lag ik wakker. Uiteindelijk schreef ik op wat er in mij omging en oefende ik zelfempathie. Verdriet, eenzaamheid, onzekerheid — het zat er allemaal.
Ik miste houvast. En het vertrouwen dat het goedkomt. Wat ik vooral nodig had, was gezien worden in hoe moeilijk dit voor mij was.

Toen ik het eenmaal had opgeschreven, werd het rustiger in mij. Ik had mezelf erkend in mijn verdriet en verlangen naar vertrouwen. Daardoor kwam er ruimte. Ik kon weer slapen.

De volgende ochtend deelde ik het met mijn man. We huilden samen. Dat gaf een warme verbinding.

Met liefde laten gaan

Er zit nog steeds wat onzekerheid in me. Toch is het niet meer zo pijnlijk.

Sinds vanochtend 9:00 leert mijn jongste hoe hij zelf een pijl en boog kan maken. Over een uur vertrekt mijn oudste naar Sun Camp. Het is onwijs spannend voor ons gezin.
Toch voel ik nu: ik kan hen met liefde laten gaan.

The post Loslaten appeared first on BISOM.

Ik zit op mijn stoel en denk na. Als vanzelf trekken de laatste dagen voorbij aan mijn innerlijk oog. Mijn gedachten blijven hangen bij het koken van gisteravond.

In de keuken stond ik het lievelingseten van mijn kinderen te maken: pasta met zalmfilet en spinazie met Roquefort. Het gerecht is snel klaar, maar alleen als ik de drie pannen op precies het juiste moment opzet en alles goed in de gaten houd.

Niet te lang, niet te kort. Alles tegelijk klaar en warm op tafel. Gisteren lukte dat verrassend goed. En daar was ik best trots op.

Een verzoek met een scherpe ondertoon

De jongens speelden om de hoek in de woonkamer. Lekker wild, zoals dat meestal gaat aan het einde van de dag.

Eén van hen stelde me een vraag. Terwijl ik naar de woonkamer keek, zag ik de kussens van de bank op de grond liggen.

Ik gaf antwoord en zei er meteen bij:
“Oh ajb, [naam], wil je de kussens op de bank terugleggen? Ik ben het echt beu. Ik heb ze vandaag al twee keer teruggelegd en ik heb geen zin meer om het straks nog een keer te doen. En doe het netjes, ja? Zodat het er mooi uitziet.”

Niet bepaald geweldloos, denk ik nu. Zeker niet met die licht chagrijnige toon.

Waarom lukt verbinden soms niet?

Daarna kwam de gedachte:
Waarom lukt het me niet om in dit soort situaties vanuit verbinding te communiceren?

Het antwoord kwam snel.
Omdat ik op dat moment zelf geen ruimte voelde om in verbinding te gaan.

Bovendien merkte ik dat ik op zo’n moment ook niet in contact ben met mezelf.

Er speelde een hardnekkige gedachte door mijn hoofd:
“Er is zo veel te doen. Ik heb er geen zin in. Ik heb nergens zin in. Het is me allemaal te veel. Ik word geleefd!”

Wat erachter zit

Die gedachte bleef niet zonder context.
De stress rondom schooltoetsen, het werkstuk van onze oudste, en — niet te vergeten — het feit dat ik al een half jaar doordeweeks alleen voor de kinderen zorg, dragen daar sterk aan bij.

Daarbij mis ik de vrijheid om mijn dagen zelf vorm te geven.

Toen mijn man nog thuiswerkte, haalde hij regelmatig de kinderen op. Daardoor kon ik spontaan besluiten om te gaan dansen in Utrecht, zonder na te denken over hoe laat ik thuiskwam.

De kinderen waren tevreden, omdat papa er was.
Tegenwoordig moet ik altijd zelf klaarstaan — of oppas regelen.

Onzichtbare behoefte

Terug naar dat moment in de keuken.
Er was vermoeidheid. Een sprankje blijdschap. Irritatie. Chagrijnigheid. Alles door elkaar.

Wat ik op dat moment werkelijk nodig had — rust, verbinding, samenwerking, eten, ondersteuning — kon ik gewoon niet zien.

Er was geen ruimte voor dat besef.
Sterker nog: ik maakte er geen ruimte voor.

Ruimte innemen voelt niet veilig

En dat raakt aan iets ouds in mij.

Ruimte innemen heb ik onbewust gekoppeld aan afwijzing, of erger nog: uitsluiting.
Daarbij komt een angst omhoog — de angst voor straf.

Als kind zocht ik veiligheid door me letterlijk terug te trekken.
Ik kroop in een kast, onder een bed of in een la — zo klein mogelijk.
Op die manier viel ik niet op. En dat voelde veiliger dan ruimte innemen.

Bang om voluit te leven

Ik hou mezelf klein omdat ik bang ben.
Voor straf, voor afwijzing, voor eenzaamheid.

En daardoor “word ik geleefd”.

Die angst verlamt me.
Zolang ik geen ruimte durf in te nemen, durf ik ook niet te gaan staan voor wat ik nodig heb.

Behoeften zoals rust, vrijheid, ondersteuning.

Het moment waarop ik dat besef, komt er lucht. Ruimte. Verbinding.

Een adempauze van binnen

Terwijl ik dit opschrijf, ontspant mijn lichaam.
Ik voel rust.

Daaronder borrelt tevredenheid.
Het gevoel dat ik de wereld weer kan toelachen — misschien zelfs omhelzen.

The post Ik word geleefd appeared first on BISOM.

Mijn zoon van negen worstelt met zijn hoogsensitiviteit (High Sensitive Person, HSP). Hij kan niet tegen drukte in de klas, is moe na school, voelt zich anders dan zijn klasgenoten, heeft moeite om te wennen aan nieuwe mensen en situaties.

Na school wil hij het liefst alleen zijn — rust! — maar mist dan weer verbinding met vrienden en familie.

Op de fiets naar school hadden we het erover.
‘Mama, ik vind het stom om hoogsensitief te zijn.’
‘Omdat je moe wordt van de drukte in de klas en je gewoon wilt leren en werken zonder afleiding?’
‘JA. Vind jij het niet ook stom om HSP te zijn?’
‘Nou eerlijk gezegd, soms vind ik het wel stom. Als ik het in het zwembad weer eens veel te veel herrie vind en daardoor niet van het zwemmen kan genieten. Maar meestal ben ik er juist blij mee. Anders zou ik niet zo goed aanvoelen wat anderen nodig hebben. Dan zou ik minder mooi muziek kunnen maken of schilderen vanuit mezelf. Ook zou ik niet zo goed kunnen volgen en leiden met dansen.’

Toen waren we op het schoolplein – einde gesprek. Zo gaat dat.

Herkenning uit mijn jeugd

Ik snap mijn oudste helemaal. Vroeger op school had ik baat bij duidelijkheid, strenge regels en rust in de klas. Rust om te leren en te werken, die hij nu mist op zijn Montessorischool.

Net als hij voelde ik me altijd anders dan de andere kinderen. Ik droomde graag in mijn eigen wereld. Ik had vrienden, maar het waren er niet veel. Bij het populaire groepje hoorde ik nooit.

School zonder aansluiting

Op de middelbare school werd dat niet beter. Ik ging naar de Gesamtschule — een school waar alle niveaus bij elkaar zaten. Hoewel ik ook naar het gymnasium had gekund, vonden mijn ouders sociale ontwikkeling belangrijker.

De klas was klein, maar er was veel onrust. Het leertempo lag laag. Ik voelde me daar ongelukkig. Ik vond geen aansluiting en voelde me té anders.

Om dit te compenseren, ging ik turnen en voltigeren (turnen te paard). Beweging werd mijn uitlaatklep. Mijn vrienden had ik in de straat, niet op school.

De emotiespons thuis

Thuis was ik de emotiespons. Ik voelde altijd precies hoe het met iedereen ging. Als er spanningen waren, stapelden die zich in mijn lijf op.

En dan… ontplofte het. Grenzen aangeven? Geen idee wat dat was.

Een extraverte HSP

Als extraverte HSP geniet ik van samenzijn met mensen en groepen. Maar alleen als de gesprekken aansluiten bij wat mij boeit.

Nieuwe dingen vind ik spannend én leuk. Bekende dingen raken snel saai. Ik zoek steeds de uitdaging.

De burn-out als keerpunt

In mijn zoektocht naar werk en zingeving probeerde ik veel. Uiteindelijk belandde ik in een burn-out.

Daar zaten veel HSP-triggers achter: te weinig ruimte voor vier mensen, een werkplek in de ingangshal vol prikkels, de radio stond altijd aan, en een collega die alles opkropte.

Het ontdekken van HSP

In die periode las ik een artikel over HSP. Daarin stond dat 20% van de mensen hoogsensitief is. Dat was een openbaring.

Eindelijk snapte ik waarom ik me altijd ‘anders’ had gevoeld. Ik ben gevoelig voor geluid, visuele drukte, geuren, emoties van anderen, en ik heb een sterke intuïtie.
Sinds ik tijdelijk mijn reukzin ben verloren, is die gevoeligheid voor geur overigens ‘normaal’ geworden.

Van schilderen tot zelfzorg

Met hulp van een kunstzinnige therapeute ontdekte ik schilderen als uitlaatklep. Maar belangrijker nog: ik ontdekte mijn kwaliteiten.

Zoveel zelfs, dat ik er nog steeds versteld van sta. Inmiddels help ik anderen om hun innerlijke wereld te ontdekken. En om te genieten van de rijkdom die daarin zit.

Ik leerde mijn grenzen herkennen en aangeven. Ik leerde rust nemen. En ik leerde hulp vragen én ontvangen.

De kracht van luisteren

Mijn grootste kwaliteit als HSP is mijn vermogen om te luisteren. Al in mijn tienertijd kwamen klasgenoten naar mij toe om hun hart te luchten.

Het gaf me voldoening en dankbaarheid. Toch zag ik het niet altijd als een kracht. In deze maatschappij wordt assertiviteit vaak belangrijker gevonden dan luisteren.

Ik was eerder zacht en meegaand. In mijn studententijd vond ik het lastig om een eigen mening te vormen — tenzij het onderwerp me echt raakte.

Als ik luisterde, volgde ik de logica van de ander. En als later iemand het tegenovergestelde standpunt uitlegde, kon ik dat óók volgen. Dat zorgde voor verwarring. Het leek alsof ik geen mening had.

In werkelijkheid luisterde ik zonder oordeel. En dat is een kunst die ik bijna was kwijtgeraakt.

Luisteren als levenskunst

Door jarenlange training in Verbindende Communicatie (NVC) leerde ik het terug: luisteren met hart en ziel. Empathisch luisteren.

Samen met mijn intuïtie en gevoeligheid voor emoties vormt dit de basis van mijn coachingspraktijk. Daarmee begeleid ik mensen met liefdevolle en duidelijke aanwezigheid.

Wat ik mijn zoon wens

Ik hoop dat mijn zoon het ook gaat voelen:
Dat hij een talent heeft.
Eén dat zeldzaam is in deze wereld.
Maar hij zal het zelf moeten ontdekken — net zoals ik dat deed.

Zonder mijn gevoeligheden was ik niet wie ik ben.
En ik ben blij met wie ik ben.

The post Waarom ik blij ben een HSP te zijn appeared first on BISOM.